Dat is al een oude uitdrukking die herinneringen oproept aan de boekjes van W.G. van de Hulst, onder de ouderen vast nog wel bekend. Aan die woorden moesten we denken tijdens onze reis naar Burundi in november. Op bezoek bij Bernard en Liliane Ndiho, waarmee we al sinds 2007 contact hebben. Bernard is voorzitter van de stichting AJMPD, die in de provincie Rumonge, in het zuidwesten van Burundi, een school heeft gesticht. Sinds 2009 wordt dit project vanuit Nederland ondersteund door de stichting EJO Burundi en – onder meer – de Delftse Diaconie.
Een compleet andere wereld: van de westerse, ‘overspannen’ consumptiemaatschappij met een onmogelijk groot aanbod aan artikelen in gelikte winkelgalerijen naar de armetierige optrekjes of ‘verkoopkleedjes’ op straat waar men de eigen ‘handel’ probeert te slijten; soms slechts drie tomaten en twee bananen…
Langs vrijwel elke weg in de bebouwde kom is er een mensenstroom die langs de koopwaar loopt, fietst of rijdt, op zoek naar wat men net nodig heeft. De mensen zijn vooral bezig met ‘overleven’: eten is de basisbehoefte die eerst vervuld moet worden. Velen kunnen nog nergens anders aan denken. De staat van de wegen is erbarmelijk: onverharde wegen zijn standaard en als er al ergens een laag asfalt is aangebracht, is dat zo lang geleden dat er grote gaten in het wegdek zijn ontstaan. Het verkeer op wielen haalt dan ook allerlei capriolen uit om die te ontwijken, waarbij voetgangers van weinig waarde worden geacht.
Van de voormalige hoofdstad Bujumbura naar de school is ongeveer 75 km, maar de reis duurt al gauw bijna vier uur. Nee, haast hebben moet je er zeker niet; men is ook niet gewend dat men op tijd op een afspraak komt. Het tijdschema dat in de officiële uitnodiging staat voor de feestelijke eerstesteenlegging voor de uitbreiding van de school lijkt strak geregisseerd, op de minuut nauwkeurig, maar alles loopt uren uit…. Feestelijk is het zeker! Talloze genodigden, veel leerlingen met ouders, docenten en ander personeel; muziek en toespraken, radio en televisie en heel veel enthousiasme. Het is dan ook fantastisch om te zien dat op de plek waar tien jaar geleden nog amper contouren waren te ontdekken van de fundamenten, er nu een compleet schoolcomplex staat, met mooi aangelegde tuin, met moestuinen en sportvelden, een toiletgebouw met gescheiden latrines voor jongens en meisjes en een complete kippenschuur met buitenscharrelgelegenheid.
In het IT-lokaal staan zo’n twintig computers, veelal nog met Windows 7, en met een diversiteit aan schermen. Achter elke computer zitten minstens drie leerlingen die door een enthousiast docent worden aangespoord om de basisbeginselen onder de knie te krijgen. Helaas kan de presentatie voor de genodigden niet worden getoond omdat internet even niet beschikbaar is. Dat komt vaker voor, evenals het uitvallen van de elektriciteit. Dan zijn de oude zwarte schoolborden met de witte krijtjes een uitkomst! Het lesgeven kan doorgaan. In een aparte ruimte staat de printer, die zeven jaar geleden vanuit Delft is verscheept; hij werkt nog uitstekend!
In de toespraken wordt verschillende keren benadrukt hoe blij men is met de steun uit Delft; hartelijke groeten worden overgebracht, de hoop op voortzetting van de langdurige relatie wordt eveneens uitgesproken. De bijeenkomst wordt overigens begonnen met gebed door de dorpsvoorganger, terwijl het toch een openbare school is. Maar in Burundi is het christelijk geloof deel van de samenleving; ruim 80% van de bevolking is christen. Het geloof is zichtbaar aan de ‘buitenkant’: veel kerkgebouwen die druk worden bezocht, auto’s met opschriften als ‘in God we trust’ en ‘Jesus is Saviour’, optrekjes met namen als ‘Ebenezer’ en ‘Immanuel. ‘Maar het is niet alleen de buitenkant; de mensen leven dagelijks met het geloof: er wordt gebeden voor een veilige reis, voor zieken en zorgen; ook vasten is onderdeel van het leven evenals samen zingen aan het einde van de zondag. Doordeweeks brengt men ook bezoek aan de kerk. In Burundi heeft men materieel gezien weinig, maar er is geestelijke rijkdom!
